9 ŞUBAT
16-12-2008, 06:24 PM
Ceza : bireyin davranış değişikliğini istendik yönde sağlamak için kullanılan yöntemlerden biri.
Cezanın karşıtını “ödül” diye tabir edebiliriz. Her ne kadar modern eğitimde “ceza”dan daha çok “ödül” önerilse de bizim toplumumuzda halen ceza kullanılmaktadır.o yüzden bu yazımda “ceza”nın üzerinde durmak istedim.
Cezaları iki gruba ayırabiliriz :
- 1. tür cezalar :
Hepimizin bildiği klasik cezalardır. Dayak, azarlama vs.
- 2. tür cezalar :
Günlük hayatta daha çok yeri olması gereken ve modern eğitimde kullanılan cezalardır.
“sevdiği bir şeyden mahrum bırakma” gibi.
Beş yaşındaki çocuğunuz, paşa dedenizden hatıra güzelim vazonuzu kırmış ve suçlu suçlu size bakıyor. Ona ne dersiniz ? muhtelemen önce bir çığlık atacaksınız ve ardından bağırıp çağırmalar başlayacak. Hemen ardından da ona bir ders verip bu yaptığını yanına koymayacaksınız işte bu noktada durun, ve kendinize şu soruları sorun :
ben kime,
neyi,
niçin yapıyorum ?
problem ne?
Problemin nedeni ne ? bu sorulara verecek cevaplarınız olmalı. Bu sorulara cevaplarınızın olması için önce çocuğunuz tanımanız gerekiyor. Çocuğunuzun sırf şımarıklık olsun diye fırsat buldukça bir şeyleri kırıp döktüğünü ve yalancıktan size suçlu suçlu baktığını farzedelim.biraz önce yukarıda belirttiğimiz soruları soruyoruz.
1) Kime davranıyorum ? şımarıklık olsun diye bile bile kırıp döken çocuğa.
2) Ne/nasıl davranıyorum ? ona ceza vereceğim.
3) Niçin ? çünkü aynı şeyi sürekli olarak sırf şımarıklık olsun diye yapıyor.
4) Problem ne ? antika vazo kırıldı
5) Problemin nedeni ne ? bile bile bir şeyleri kırıp döken çocuğumun bunu da kırarak dikkat çekmek istemesi.
Tüm bu sorular ve cevapları size uzun ve sıkıcı gelebilir.ama bir defa denediğinizde her şeyin değiştiğini göreceksiniz. Unutmayın ! vereceğiniz ceza çocuğunuzun yaşına ve kişilik özelliklerine uygun olmalıdır. Eğer beş yaşındaki çocuğunuz sürekli bir şeyleri kırıp dökmüyorsa, bir tane vazo için ona kızmanın bir anlamı yoktur.sevecen bir dille konuşarak bu sorunu halledebilirsiniz.her hatasında kendisine sürekli bağırıp çağırılan veya dayak atılan çocuklar ileride büyük ihtimalle eleştirilmekten korkan bir kişilik olurlar.
Son olarak özellikle okul öncesi çağ (4-5-6 yaş) çocukları için cezadan ziyade ödül uygundur.ödülün işe yaramadığı durumlarda ise 1. tür ceza uygun görülmez. Daha çok 2. tür cezayı uygulamaya çalışmak olumlu sonuç verecektir.saatinde yatması gerektiği halde yatmayan çocuğunuza; eğer gereken saatte yatarsa o çok istediği oyuncağı alacağınızı söyleyebilirsiniz. bunu örnekleri çoğaltılabilir. Unutmayın ! her zaman ödül cezadan daha etkilidir.
Çocuk Gelişimi Uzmanı Hilmi TEKİN
Cezanın karşıtını “ödül” diye tabir edebiliriz. Her ne kadar modern eğitimde “ceza”dan daha çok “ödül” önerilse de bizim toplumumuzda halen ceza kullanılmaktadır.o yüzden bu yazımda “ceza”nın üzerinde durmak istedim.
Cezaları iki gruba ayırabiliriz :
- 1. tür cezalar :
Hepimizin bildiği klasik cezalardır. Dayak, azarlama vs.
- 2. tür cezalar :
Günlük hayatta daha çok yeri olması gereken ve modern eğitimde kullanılan cezalardır.
“sevdiği bir şeyden mahrum bırakma” gibi.
Beş yaşındaki çocuğunuz, paşa dedenizden hatıra güzelim vazonuzu kırmış ve suçlu suçlu size bakıyor. Ona ne dersiniz ? muhtelemen önce bir çığlık atacaksınız ve ardından bağırıp çağırmalar başlayacak. Hemen ardından da ona bir ders verip bu yaptığını yanına koymayacaksınız işte bu noktada durun, ve kendinize şu soruları sorun :
ben kime,
neyi,
niçin yapıyorum ?
problem ne?
Problemin nedeni ne ? bu sorulara verecek cevaplarınız olmalı. Bu sorulara cevaplarınızın olması için önce çocuğunuz tanımanız gerekiyor. Çocuğunuzun sırf şımarıklık olsun diye fırsat buldukça bir şeyleri kırıp döktüğünü ve yalancıktan size suçlu suçlu baktığını farzedelim.biraz önce yukarıda belirttiğimiz soruları soruyoruz.
1) Kime davranıyorum ? şımarıklık olsun diye bile bile kırıp döken çocuğa.
2) Ne/nasıl davranıyorum ? ona ceza vereceğim.
3) Niçin ? çünkü aynı şeyi sürekli olarak sırf şımarıklık olsun diye yapıyor.
4) Problem ne ? antika vazo kırıldı
5) Problemin nedeni ne ? bile bile bir şeyleri kırıp döken çocuğumun bunu da kırarak dikkat çekmek istemesi.
Tüm bu sorular ve cevapları size uzun ve sıkıcı gelebilir.ama bir defa denediğinizde her şeyin değiştiğini göreceksiniz. Unutmayın ! vereceğiniz ceza çocuğunuzun yaşına ve kişilik özelliklerine uygun olmalıdır. Eğer beş yaşındaki çocuğunuz sürekli bir şeyleri kırıp dökmüyorsa, bir tane vazo için ona kızmanın bir anlamı yoktur.sevecen bir dille konuşarak bu sorunu halledebilirsiniz.her hatasında kendisine sürekli bağırıp çağırılan veya dayak atılan çocuklar ileride büyük ihtimalle eleştirilmekten korkan bir kişilik olurlar.
Son olarak özellikle okul öncesi çağ (4-5-6 yaş) çocukları için cezadan ziyade ödül uygundur.ödülün işe yaramadığı durumlarda ise 1. tür ceza uygun görülmez. Daha çok 2. tür cezayı uygulamaya çalışmak olumlu sonuç verecektir.saatinde yatması gerektiği halde yatmayan çocuğunuza; eğer gereken saatte yatarsa o çok istediği oyuncağı alacağınızı söyleyebilirsiniz. bunu örnekleri çoğaltılabilir. Unutmayın ! her zaman ödül cezadan daha etkilidir.
Çocuk Gelişimi Uzmanı Hilmi TEKİN